(0224) 272 01 01
Bizi takip edin:

Makaleler

SGK idari para cezalarındaki pişmanlık ve peşin ödeme indirimi düzenlemeleri

Nisan 25, 2021

Avukat Haydar ŞENÖZ

  1. SOSYAL GÜVENLİK KURUMU TARAFINDAN KESİLEBİLECEK PARA CEZALARI NELERDİR?

Konuya girmeden önce ilk olarak Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından kesilebilecek olan para cezalarının ne olduğunu  ne kadar olduğunu belirtmekte fayda bulunmaktadır. 5510 sayılı Kanunun 102. maddesinin birinci fıkrası hükmüne göre Sosyal Güvenlik Kurumunca idari para cezası uygulanacak haller aşağıdaki şekilde belirtilmiştir.

– Sigortalı işe giriş bildirgesi ve genel sağlık sigortası giriş bildirgesi ile ilgili cezalar,

– İşyeri bildirgesi ile ilgili cezalar,

– Aylık veya ek aylık prim ve hizmet belgesi ile ilgili cezalar,

– Kuruma bildirilmediği rapor ile tespit edilen eksik işçilik tutarına bağlı cezalar,

– İşyeri defter, kayıt ve belgelerinin Kurumun denetim ve kontrol memurlarınca incelenmek üzere Kurumca yapılan yazılı ihtara rağmen 15 gün içinde mücbir sebep olmaksızın tam olarak ibraz edilmemesi veya defterlerin tasdiksiz olması halinde uygulanacak cezalar,

– Defter ve belgelerin tümünü verilen süre içinde ibraz etmekle birlikte, defter kayıtlarının geçersiz sayılması halinde, geçersizlik hallerinin gerçekleştiği her bir takvim ayı için uygulanacak cezalar,

– Asgari işçilik uygulaması ile ilgili olarak Kurumca istenilecek bilgileri ve belgeleri yazılı olarak en geç bir ay içinde vermeyen kamu idareleri, döner sermayeli kuruluşlar, kanunla kurulan kurum ve kuruluşlar ile bankalara uygulanacak cezalar,

– Kendi mevzuatlarına göre kayıt ve tescilini yaptıkları 4/b (Bağ-Kur) kapsamındaki sigortalılar için sigortalı işe giriş bildirgesi düzenleyerek Kuruma vermeyen kurum ve kuruluşlar ile tüzel kişilere uygulanacak cezalar,

– Faaliyetinin sona erdiğini bildiren 4/b sigortalılarını Kuruma bildirmeyen kuruluşlar ve vergi daireleri ile kendilerine uygulanacak cezalar,

– Vazife malullüğüne sebep olan olayı süresi içinde Kuruma bildirmeyen kamu idarelerine uygulanacak cezalar,

– İhale yolu ile yaptırdıkları her türlü işleri üstlenenleri ve bunların adreslerini süresi içinde Kuruma bildirmeyen kamu idareleri ile döner sermayeli kuruluşlara ve 5411 sayılı Bankacılık Kanunu kapsamındaki kuruluşlara, kanunla kurulan kurum ve kuruluşlara uygulanacak cezalar,

– Kurumca belirlenecek işlemlerde, işlem yaptığı kişilerin sigortalılık bakımından tescilli olup olmadığını kontrol edip, sigortasız olduğunu tespit ettiği kişileri Kuruma bildirmeyen kamu idareleri ile bankalara, uygulanacak cezalar,

– Şirket kuruluşu aşamasında, çalıştıracağı sigortalı sayısını ve bunların işe başlama tarihini ticaret sicili memurluklarına bildiren işverenlerin, bu bildirimlerini süresinde Kuruma bildirmeyen Ticaret sicili memurluklarına uygulanacak cezalar,

– Yapı ruhsatı ve diğer tüm ruhsat veya ruhsat niteliği taşıyan işlemlerine ilişkin bilgi ve belgeler ile varsa bunların verilmesine esas olan istihdama ilişkin bilgileri, süresinde Kuruma bildirmeyen valilikler, belediyeler ve ruhsat vermeye yetkili diğer kamu ve özel hukuk tüzel kişilerine uygulanacak cezalar,

– Kurumun denetim ve kontrolle görevlendirilmiş memurlarının 5510 sayılı Kanundan doğan inceleme ve soruşturma görevlerini yerine getirmeleri sırasında görevlerini yapmasına engel olan işverenler, sigortalılar, işyeri sahipleri ve bu işle ilgili diğer kişilere uygulanacak cezalar,

– Kurumun denetim ve kontrolle görevlendirilmiş memurlarının görevlerini yapmasını engellemek amacıyla cebir ve tehdit kullanan işverenler, sigortalılar, işyeri sahipleri ve bu işle ilgili diğer kişilere uygulanacak cezalar,

– 5100 sayılı Kanun’un 100. maddesi kapsamında Kurum tarafından istenen bilgi ve belgeleri belirlenen süre içinde mücbir sebep olmaksızın vermeyen kamu idareleri, bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kanunla kurulmuş kurum ve kuruluşlar ile diğer gerçek ve tüzel kişiler hakkında uygulanacak cezalar,

– 5510 sayılı Kanun’un 100. maddesi kapsamında Kurum tarafından istenen bilgi ve belgeleri geç veren kamu idareleri, bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kanunla kurulmuş kurum ve kuruluşlar ile diğer gerçek ve tüzel kişiler hakkında uygulanacak cezalar,

– 5510 sayılı Kanun’un 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalılara geçici iş göremezlik ödeneği ödemelerinde 100. maddeye istinaden Kurumca işverenlerden istenilen bildirimlerin belirlenen süre içerisinde ve elektronik ortamda yapılmaması halinde uygulanacak cezalar,

– 5510 sayılı Kanun’un 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalılara geçici iş göremezlik ödeneği ödemelerinde 100. maddeye istinaden Kurumca işverenlerden istenilen bildirimlerin hiç yapılmaması halinde uygulanacak cezalar,

– 5510 sayılı Kanun’un 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalılığı sona erenlere ilişkin bildirim ile 506 sayılı Kanunun geçici 20. maddesinde yer alan sandıklara, sandık iştirakçiliğinin başlama veya sona ermesine ilişkin bildirimi, süresi içinde ya da Kurumca belirlenen şekle ve usule uygun olarak yapmayanlar hakkında uygulanacak cezalar,

– 5510 sayılı Kanun’un 100. maddesinin altıncı fıkrasına göre genel sağlık sigortalılarının bakmakla yükümlü oldukları kişilere ait bilgi girişlerini süresinde yapmayanlar ile bakmakla yükümlü olunan kişi olmayanlara ait bilgi girişi yapanlara uygulanacak cezalar,

– 5100 sayılı Kanun’un ek 6. maddesine göre yapılması gereken bildirim veya kontrol yükümlülüğünün yerine getirilmemesi halinde uygulanacak cezalar,

– Muhtasar ve prim hizmet beyannamesinde, sigortalıların işyerlerinde fiilen yaptıkları işe uygun meslek adı ve kodunu, gerçeğe aykırı bildiren işyerleri için uygulanacak cezalar.

Görülmektedir ki Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından kesilebilecek cezalar uzunca bir listedir. Peki bedelleri nedir? Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından kesilebilecek para cezaları her yıl Kurum tarafından güncellenmektedir. 2020 yılında Kurum tarafından kesilebilecek olan idari para cezaları 294,30 TL den başlayarak 35.316,00 TL ye kadar çıkabilmektedir.

  1. İDARİ PARA CEZALARINDA PİŞMANLIK İNDİRİMİ MÜMKÜN MÜDÜR?

Görüleceği üzere Sosyal Güvenlik Kanunu uyarınca Kurum tarafından kesilebilecek para cezaları önemli bir yekun tutabilmektedir. Bu meblağının azaltılabilmesinin yolu ise yine 5510 sayılı Kanunda yer almaktadır.

2.1.      Pişmanlık İndirimi Konusunda Kanuni Düzenleme

5510 sayılı Kanun’un 102. maddesinin ikinci fıkrasına göre; Mahkeme kararına, Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarınca yapılan tespitler veya diğer kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatları gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemelere ya da kamu idarelerinden alınan belgelere istinaden düzenlenenler hariç olmak üzere, bildirgenin veya belgenin yasal süresi geçtikten sonra ilgililerce kendiliğinden 30 gün içinde verilmesi ve söz konusu cezaların ilgililerce, yapılacak tebligat tarihini takip eden günden itibaren 15 gün içinde ödenmesi halinde, 102. maddenin birinci fıkrasının (a), (b), (g), (h) ve (j) bentlerinde öngörülen cezalar dörtte bir oranına karşılık gelen tutar üzerinden uygulanır.

2.2.      Pişmanlık İndirimi Uygulanacak İdari Para Cezaları

Kanunda görüleceği üzere her ceza için Pişmanlık indirimi söz konusu değildir. 5510 sayılı Kanun’un 102’nci maddesine göre pişmanlık indirimi uygulanacak idari para cezaları şu şekildedir:

– Sigortalı işe giriş bildirgesi ile genel sağlık sigortası giriş bildirgesinin 5510 sayılı Kanunda belirtilen süre içinde ya da Kurumca belirlenen şekle ve usule uygun vermeyenler hakkında uygulanacak cezalar (102. maddenin birinci fıkrasının a bendi),

– İşyeri bildirgesini Kurumca belirlenen şekle ve usule uygun vermeyenler hakkında uygulanacak cezalar (102. maddenin birinci fıkrasının b bendi),

– Kendi mevzuatlarına göre kayıt ve tescilini yaptıkları 5510 sayılı Kanun’un 4. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sigortalılar için sigortalı işe giriş bildirgesi düzenleyerek Kuruma vermeyen kurum ve kuruluşlar ile tüzel kişilere uygulanacak cezalar (102. maddenin birinci fıkrasının g bendi),

– Faaliyetinin sona erdiğini bildiren 5510 sayılı Kanun’un 4. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sigortalıları Kurum’a bildirmeyen kuruluşlar ve vergi daireleri ile kendilerine uygulanacak cezalar (102. maddenin birinci fıkrasının g bendi),

– Vazife malullüğüne sebep olan olayı süresi içinde Kuruma bildirmeyen kamu idarelerine uygulanacak cezalar (102. maddenin birinci fıkrasının g bendi),

– İhale yolu ile yaptırdıkları her türlü işleri üstlenenleri ve bunların adreslerini süresi içinde Kuruma bildirmeyen kamu idareleri ile döner sermayeli kuruluşlara ve 5411 sayılı Bankacılık Kanunu kapsamındaki kuruluşlara, kanunla kurulan kurum ve kuruluşlara uygulanacak cezalar (102. maddenin birinci fıkrasının g bendi),

– Kurumca belirlenecek işlemlerde, işlem yaptığı kişilerin sigortalılık bakımından tescilli olup olmadığını kontrol edip, sigortasız olduğunu tespit ettiği kişileri Kurum’a bildirmeyen kamu idareleri ile bankalara uygulanacak cezalar (102. maddenin birinci fıkrasının g bendi),

– Şirket kuruluşu aşamasında, çalıştıracağı sigortalı sayısını ve bunların işe başlama tarihini ticaret sicili memurluklarına bildiren işverenlerin, bu bildirimlerini süresinde Kurum’a bildirmeyen ticaret sicili memurluklarına uygulanacak cezalar (102. maddenin birinci fıkrasının h bendi),

– Yapı ruhsatı ve diğer tüm ruhsat veya ruhsat niteliği taşıyan işlemlerine ilişkin bilgi ve belgeler ile varsa bunların verilmesine esas olan istihdama ilişkin bilgileri, süresinde Kuruma bildirmeyen valilikler, belediyeler ve ruhsat vermeye yetkili diğer kamu ve özel hukuk tüzel kişilerine uygulanacak cezalar (102. maddenin birinci fıkrasının h bendi),

– 5510 sayılı Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalılığı sona erenlere ilişkin bildirim ile 506 sayılı Kanunun geçici 20. maddesinde yer alan sandıklara, sandık iştirakçiliğinin başlama veya sona ermesine ilişkin bildirimi, süresi içinde ya da Kurumca belirlenen şekle ve usule uygun olarak yapmayanlar hakkında uygulanacak cezalar (102. maddenin birinci fıkrasının j bendi).

2.3. Pişmanlık İndiriminden Yararlanmanın Şartları

Pişmanlık indiriminden yararlanmanın şartları Sosyal Güvenlik Mevzuatında aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir.

– Cezaya konu olan bildirge veya belge, mahkeme kararına, Kurumun denetim ve kontrolle görevlendirilmiş memurlarınca yapılan tespitler veya diğer kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatları gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemelere ya da kamu idarelerinden alınan belgelere istinaden düzenlenmemiş olmalıdır.

– Bildirgenin veya belgenin yasal süresi geçtikten sonra ilgililerce kendiliğinden 30 gün içinde verilmesi gerekmektedir.

– Söz konusu cezaların ilgililerce, yapılacak tebligat tarihini takip eden günden itibaren 15 gün içinde ödenmesi gerekmektedir.

  1. İDARİ PARA CEZALARINDA PEŞİN ÖDEME İNDİRİMİ

Kanunda Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından kesilebilecek para cezaları için peşin ödeme indirimi de yer almaktadır. 5510 sayılı Kanun’un 102. maddesinin düzenleme doğrultusunda peşin ödeme indirimi aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir;

–           İdari para cezaları ilgiliye tebliğ ile tahakkuk eder.

–           Tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde Kurum’a ya da Kurumun ilgili hesaplarına yatırılır veya aynı süre içinde Kuruma itiraz edilebilir. İtiraz takibi durdurur. Kurumca itirazı reddedilenler, kararın kendilerine tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde yetkili idare mahkemesine başvurabilirler. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde, idari para cezası kesinleşir.

–           İdari para cezalarının, Kuruma itiraz edilmeden veya yargı yoluna başvurulmadan önce tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde peşin ödenmesi halinde, bunun dörtte üçü tahsil edilir. Peşin ödeme idari para cezasına karşı yargı yoluna başvurma hakkını etkilemez.

–           Mahkemeye başvurulması idari para cezasının takip ve tahsilini durdurmaz. Tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde ödenmeyen idari para cezaları, 89. madde hükmü gereğince hesaplanacak gecikme cezası ve gecikme zammı ile birlikte tahsil edilir.

–           İdari para cezaları on yıllık zamanaşımı süresine tabidir. Zamanaşımı süresi, fiilin işlendiği tarihten itibaren başlar.

–           İdari para cezaları hakkında, 5510 sayılı Kanun ve 16/5/2006 tarihli ve 5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu Kanunu’nda hüküm bulunmayan hallerde 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümleri uygulanır.